Collectief Gewetensussen

De feiten liggen op tafel. We zijn kippen zonder kop,marionetten aan een koordje,gederigeerde uilen.

De media springen massaal op de natuurramp in Haïti,we worden overladen met schrijnende beelden en getuigenissen waarvan je het ergste niet wil weten. Maar is dit enkel en alleen met het deontologische doel om ons te informeren? Natuurlijk niet. Het delen van informatie is een bindmiddel tussen een nieuwswaardige gebeurtenis en winstbejag van het persbedrijf.

Hoe draaien zij het rad voor onze ogen.

Haïti was een hype, hoe je het ook draait of keert. Alle media spendeerden de meeste zendtijd aan dit onderwerp,meer dan een week lang. Ik heb het nu ook alleen nog maar over Vlaanderen en over -noem een kat,een kat- hoe wij collectief deelnamen aan het ‘gewetensussen’ dat ons opgedrongen werd door de nationale én internationale pers.

Wij doen er uiteraard goed aan om zoveel mogelijk geld in te zamelen voor het getroffen land en dat geld wordt in een grote spaarpot gestopt op de Grote Markt van Antwerpen of we storten het op het rekeningnummer van één of andere organisatie die u belooft dat het geld integraal voor de heropbouw gebruikt zal worden.

Naïef zijn doet geen zeer. Arme zielen vechten op een ander continent voor hun leven,wij krijgen de geselecteerde beelden op onze buis, er wordt nationale actie ondernomen en wij doen mee. Aja,iedereen doet mee en het is ‘op den televies’.

Dan vraag ik mij af: staat er iemand stil bij het woord ‘integraal’, beseft er iemand dat zelfs een gerenommeerde hulporganisatie de corruptie niet kan omzeilen.Om dan nog maar te zwijgen over hoeveel geld er in verhouding naar de initiatiefnemende radio- of tvzender gaat.

Elke zonderling die twee euro donneert tijdens zo’n media-ramp-hype wil ik bij deze opnieuw een geweten aanpraten. Deze mensen zijn permanent in nood en een natuurramp maakt het alleen maar erger. Als hulporganisaties van iedereen die nu sporadisch geld stortte,op een regelmatige basis twee euro zouden krijgen dan zouden zij tenminste het woord ‘integraal’ geloofwaardig kunnen uitspreken.

Er zal altijd geld blijven verdwijnen,mensen zijn niet te vertrouwen en de media nog minder. Een week later was Haïti oud nieuws en nam de ontploffing in Luik alle aandacht in beslag. Wederom eigen volk eerst.

Accident comes with Cause

Toeval ofwat?! Ik schrijf over Karl Kraus en the very same night word ik uitgenodigd door een vriend om een opvoering van ‘De allerlaatste dagen der mensheid’  bij te wonen. Een toneelopvoering die door iedereen onmogelijk geacht werd om te spelen. Het is dan ook het meest omvangrijke toneelstuk geworden dat ik ooit heb gezien,met de meeste personages en maar zeven acteurs. Tientalle scènewisselingen, gerommel in tijd en ruimte en een hoop dubbelzinnigheden die je alleen maar begrijpt als je het dikke geïllustreerde boek achteraf nog een keertje leest.

Het Utrechtse acteursensemble ‘t Barre Land is deze uitdaging aangegaan en is,wat voor mij betreft,met lof geslaagd. Een toneelstuk met gigantische extremen door hommeles op straat af te wisselen met sobere maar diepe dialogen. Ze halen uit naar de hypocrisie van het politiek beleid en geven continu het woord aan de pers, die in die tijd ook al de grootste demagoog van het volk was.  De structuur is zo uitgekiemd dat de tijdsgeest in de tweede wereldoorlog parallel loopt met onze huidige angst voor terrorisme en stel je dan even voor dat het twee en een half uur durende toneelstuk eindigt met de waanzinnige visioenen van Kraus himself. Oprecht petje af.

‘Why I Blog’

Ik zal niet ingaan op de algemene boodschap van het essay van Andrew Sullivan. Het is een opeenstapeling van waarheden waar je niet over moet discussiëren. Alhoewel ik vind dat hij bloggen teveel kadert als obsessief meningen spuien ga ik akkoord met de rest van zijn stellingen.

De vergelijking met Karl Kraus kon mij wel bekoren, niet alleen omdat Kraus een persoonlijke held is maar omdat ik er nog niet bij stilgestaan had dat hij inderdaad kan bestempeld worden als één van de voorlopers van het hedendaagse bloggen. Ik zou hem zelfs taboedoorbrekend noemen en de aanleiding van de stap voorwaarts in ons vrije denken.

Hij is misschien wel het geschikte voorbeeld om aan te tonen dat er twee soorten weblogs bestaan. Karl Kraus was met zijn anti-oorlogsdrama ’Die letzten Tage der Menschheit’  ,en ik citeer Kohn : ” een auteur die zich tegen de mechanisch-materieel geworden beschaving en burgerij gekeerd heeft, tegen de kleinere rol van de persoonlijkheid en de verknechting van het individu.” Hij had een verzuurd beeld van de maatschappij en wou dit niet onder stoelen of banken steken. Met het literair-politiek tijdschrift ‘Die Fackel’ kan je de kritiek spuiende blogs vergelijken. Karl Kraus trok jonge schrijvers aan met dezelfde visie en kwam naar buiten met denkbeelden die tegenstrijdig waren met die van de massa en de toenmalige regering. 

Nadat hij tot het besef kwam dat de wereld onverbeterlijk was,vervormde hij zijn schrijfstijl die strookt met de tweede vorm van bloggen. Kraus wou de wereld vormgeven met woorden en de nauwkeurig uitgezochte woorden werden de ruggegraat van zijn schrijven. Zijn grootste angst was dan ook de verloedering van de taal want dat betekende in één klap ook de verloedering van de mentaliteit.

En hij heeft meer dan gelijk : Wie slordig schrijft , denkt slordig.

Over Hoofs liefdesverdriet en de verdoken erotiek.

Liefde is een begrip dat bij de middeleeuwse bourgeoisie onder de categorie ‘hoofse idealen’ viel. De fysieke onbereikbaarheid van een persoon werd meestal uitgedrukt in woorden en elk seksueel verlangen werd met behulp van een eufemisme verdoezeld.

Naast de ‘hoofse’ liederen die pleiten voor zuiverheid , discretie ,toewijding en trouw zijn er ook de zogenaamde ‘onhoofse’ liederen die de lage klassen en hun gedrag  representeerden. Nuances en eufemismen spelen een minder belangrijke rol , of worden net overdreven frequent gebruikt zodat ze een ridiculiserend en zelfs vulgariserend effect kunnen teweeg brengen bij de lezer.

Aan de andere zijde wil ik deze stelling ontkrachten omdat deze ‘onhoofse’ benadering enkel en alleen spottend omgaat met seksualiteit zodat het in zekere zin iets weg heeft van een klucht om de lezer te vermaken. In echte hoofse literatuur is dit ‘entertainende’ aspect niet aan de orde. De minnaar wordt verondersteld subtiel en lovend te zijn ten opzichte van de andere partij , indien hij enigszins kans wil maken op de hoofdprijs.

Daarnaast wil ik ook korte metten maken met de illusie dat hoofse liefde in realiteit überhaupt platonisch was. Het bewijs is meteen zo klaar als een klontje als ik de gang van zaken op de befaamde riddertoernooien uit de doeken doe ; zulk een machtsstrijd tussen ridders had als doel een schone deerne te veroveren , maar uiteindelijk was het een handeltje in vleeswaar en niet alleen in de zin van overdracht.

Ik wil allesbehalve de idee bij u wekken dat de middeleeuwse man een machtsgeile en bezitterige barbaar was , daarom wil ik nog een laatste argument aanhalen waarmee ik deze sekse het voordeel van de twijfel bied en waarmee ik –mijns inziens- de hoofse liefde als ‘falend’ kan bestempelen.

Omdat de literaire gedragscodes van de ‘hoofsheid’ in de werkelijkheid toegepast worden , wordt er al vroeg van jongens verwacht dat ze ‘vechten’ voor de aandacht van een vrouw. De scheiding van de twee seksen in het kasteel creëerde een afstand en vervreemding ten op zichten van het vrouwelijk geslacht en er sluimert dan ook voortdurend argwaan en vijandigheid naar aanleiding van het stramien van de hoofse liefde.

Tot slot kunnen we spreken van hoofs-liefdesverdriet. De obsessie die bij mannen wordt gekweekt om onbereikbare vrouwen na te jagen was één zaak , maar het ideaal van zelfbeheersing dat ze moesten volhouden was een kwelling. Het is dan ook begrijpelijk dat men in verhouding meer liefdesverdriet bij mannen aantreft dan bij vrouwen.

Vox Pop Economie

 

Vox Pop Sport

HOT ITEMS

Death Proof. A Grindhouse Feature.

De uitgestorven Grindhouses : slechte popcorn , abominabele cinemazaaltjes van om de hoek,goedkope exploitations met weinig boodschap en non-stop sex,blood and violence. Quentin Tarantino en Robert Rodriguez brachten dit seventies fenomeen weer tot leven met een -mindblowing- hommage.

Planet Terror (Rodriguez) en Death Proof ( Tarantino) zijn typische B-films geworden door de knappe “spielerei” met techniek en montage. Het tweeluik is een eerbetoon aan de Grindhouse-cultfilm,een stukje cinema dat enkel gesmaakt kan worden door gelijkgestemden en zeker niet voor de onverlaat die hun voorgaande films kwatsch vond.

DEATH PROOF

In tegenstelling tot vroegere werken van QT was er geen sprake van een chronologische hutsepot , de dialogen waren van een minder niveau dan (hoe kan het ook anders) die van Pulp Fiction. Dit wil echter niet zeggen dat hij een conventionele dertien-in-een-dozijn film heeft afgeleverd. Integendeel , deze trashmovie is een klasbak door zijn soundtracks , quotes , referenties en een briljante vertolking van Kurt Russell die perfect past binnen het Slashergenre.

The woods are lovely, dark, and deep.
And I’ve got promises to keep. 
And miles to go before I sleep.Did you hear that butterfly?
Miles to go before you sleep. -Stuntman Mike

But maybe a little later in the evening, you’ve had a few drinks, you’re kind of losey gosey, you’re safe with your girls. Then some kinda cute, kinda hot, kinda sexy, hysterically funny but not funny looking guy comes over and says it – then maybe you did it earlier and maybe you didn’t.  -Jungle Julia

 

When we were kings – Leon Gast

The rumble in the jungle was me niet onbekend , maar ik stond er versteld van hoeveel politieke , historische , religieuze en ethische betekenis dit legendarische gevecht heeft gehad…ik zag het daarvoor alleen maar als een geweldige bokswedstrijd vol suspense omdat de beste vechtersbazen uit die tijd het tegen elkaar opnamen.

Een sterk journalistisch element is de manier waarop de hoop , de vechtlust en de waardigheid van het zwarte volk worden geïllustreerd. De dynamiek die het ritme van de soundtracks veroorzaakt, samen met de dragende stem van Ali geeft een hoopvolle sfeer. Dit gevoel staat parallel met de muziek van James Brown , die als klankbord fungeert voor de armoede en de etnische onenigheid. Daarnaast leveren de quotes van al de mensen die betrokken waren bij het gevecht een grote bijdrage aan het geheel. Er kwam zo’n krachtig taalgebruik aan te pas dat bijna elke zin een meerwaarde was voor de fragmenten die op zichzelf al boekdelen spraken.

‘(We) Afro-Americans in America – we are not as good as you (Black Africans). You have a dignity in your poverty that we don’t have’. – M.Ali

Toch stuitte ik op een zwak journalistisch element. Ik stelde me in het begin van de documentaire de vraag of dit een sportfilm of een portret van Zaïre ging worden… en eigenlijk was het een mengeling van alles terwijl er niet concreet werd ingegaan op het belang van de bokswedstrijd en dat deze in huidig Congo werd gehouden. Er was vooral sprake van het fortuin dat het hele circus kostte , van de al dan niet corrupte manager Don King en de gebetenheid van Ali himself. De commentaar van Norman Mailer gaf mij enig inzicht in de politieke situatie , hij gaf zijn gefundeerde mening op de onderliggende kwestie : zou deze wedstrijd de racistische intolerantie kunnen oplossen in Zaïre en in de VS? 

“Eieren of jong” ,zeg ik dan. Deze documentaire zou een weergave geven van de politieke en persoonlijke overtuiging van Mohammad Ali en de toestand van toenmalig Zaïre in de jaren ‘70. Deze gedachte zou niet onderschikkend mogen zijn aan de boksmatch zelf , en dat deed het wel. Er werd zo lang opgebouwd naar het moment suprême zodat de hoofdgedachte verdreven werd. Ik bleef op het einde dus op mijn honger zitten , ik had een beeld gekregen van een gedreven Ali en wat voor een volksmenner hij was…maar ik miste Mobutu , Foreman en vooral de volledige mening van Mailer en Thomas Hauser. Het idee echter , om de bokswedstrijd een groter doel te geven is fantastisch en een prachtig onderwerp voor een documentaire. Voor mijn part was het een einde in mineur omdat ik niet te weten ben gekomen wat er mij in de intro prikkelde.

Dhr. Verschooten: De zin van Europese verkiezingen

De lezing die op 8 mei gegeven werd door Dhr. Robert Verschooten ging voornamelijk over de invloed die Europa heeft en ons allen aangaat. We beseffen volgens hem te weinig hoe belangrijk een Europese gemeenschap voor ons is en de meesten onder ons weten inderdaad niet dat elke beslissing die de EU neemt een effect heeft op ons dagelijks leven. Door allerlei voorbeelden wil hij ons indirect bewust maken van het belang van onze eigen kiesstem bij de volgende Europese verkiezingen op 7 juni 2009.

De rode draad die hij gedurende zijn hele lezing bleef volgen was onze gemakzucht. Want diegene die de oorlog nog heeft meegemaakt die was enthousiast over het Europese project vanwege de vredesboodschap en de zekerheid op welvaart. Intussen is welvaart in de meeste Europese landen de normaalste zaak van de wereld en is ‘vrede op aarde’ niet de meest catchy phrase die je kan bedenken om mensen te doen warm lopen om te komen stemmen voor een Europese samenwerking. Alles is zo vanzelfsprekend…wie weet vandaag de dag nog dat wij onze welvaart te danken hebben aan Europese politiek. En hier had Dhr. Verschooten een punt.

Europa is de voorbije jaren gegroeid door de toetreding van verschillende lidstaten. Het is eigenlijk al na de val van de Berlijnse muur en mede dankzij het einde van het communisme dat de Europese Unie ambitieus werd. De beschermende paraplu van de VS kon worden dichtgeklapt en de samenwerking op Europees grondgebied kon beginnen.

 Elk Europees land weet tenslotte dat ze niet in haar eentje kan opboksen tegen de economische tijgers zoals China,India en Amerika. Deze grote mogendheden werken veel dynamischer en creatiever omdat ze één groot front vormen waarin alle wetten dezelfde zijn. Het is nogal wiedes dat actuele kwesties zoals milieuvervuiling en bescherming van consumenten beter gezamenlijk worden aangepakt omdat ze dan een effect op grote schaal kunnen teweeg brengen. 

Toch gelooft het plebs bijna niet in de slaagkansen van globalisering, hoe komt dat? De EU kampt met kinderziektes en weet inderdaad geen raad met accute problemen zoals terrorisme en werkloosheid, maar weet onze eigen federale regering daar wel een antwoord op? Het volk voelt dat de betekenis van Europa groter wordt maar de meesten vinden het een ver-van-mijn-bed-show. Ligt dat aan de EU? Neen. Mensen moeten informatie met de paplepel aangeboden krijgen. Zoniet? Opstand,stakingen,betogingen…miserie.

Het is verontrustend dat mensen liever onwetend blijven dan zich in de politiek te werpen maar anderzijds klagen ze wel dat ze de indruk hebben dat ze de greep verliezen op de Europese politiek. Zelfs landen zoals Frankrijk en Nederland stemden in een referendum in 2005 tegen de Europese Grondwet en in 2008 verwierpen de Ieren het verdrag van Lissabon. Ik zou bijna denken dat ze gewoon contra de complexiteit van het dossier waren.

 Kortom : Europa was voor velen een grote stap in het ongewisse waarvoor ze zichzelf niet rijp genoeg voor achtten. Gelukkig zijn de meesten al bijgedraaid en klaar voor globalisering en geopolitiek.

Flash TV

Onze opdracht voor Flash TV begon zonder inspiratie. De ideeën gingen niet verder dan een mininieuwsflash maken over het ontbreken van pingpongpalletjes in de Agora. Maar omdat we twee weken tijd hadden om te zoeken naar een goed nieuwsfeit en een goede invalshoek was de druk niet zo groot.

Tegen het einde van de eerste week,een week voor onze deadline, stuurde ik een mail naar de groep. Marco Salamanca en Jannes Schuermans vonden mijn idee acceptabel om het openbaar vervoer te filmen. Dit onderwerp konden we relateren met de recente stakingen van het voorbije weekend, een prachtige invalshoek dus die in verband stond met pendelende Plantijnstudenten.

Het filmen op zich liet ik over aan de jongens,als ‘alpha’-geslacht moesten ze zich nu maar eens bewijzen. Ik gaf enkele tips maar technisch waren ze mij duidelijk een stap voor. Het grootste probleem was het statief, deze kon alles behalve waarvoor ie diende : stilstaan.  We hebben uiteindelijk goeie rushes genomen op de Franklin Rooseveltplaats en in het Centraal Station.

De montage verliep vlot. Tim,de derdejaar van dienst , monteerde vlot en legde ons uit waarom hij de beelden gebruikte. De techniek van monteren blijft mij bijster maar ik kon wel begrijpen waarom hij enkele rushes schrapte. Ik heb de tekst ingesproken en tijdens de feedback keurde Meneer Vandoninck mijn taal en intonatie goed. Een pluspunt dus.

Uiteindelijk,na het herbekijken van ons eindresultaat in de klas,beseften we goed waar we de mist in gingen. Onze pan was iets te lang, we konden het filmpje actiever maken door creatiever te zijn en de camera kon standvastiger. Het besluit van Meneer Van Doninck was al bij al positief en daar konden we onszelf tevreden mee stellen. Het was onze eerste keer en zoals het legendarische programma van Uyterhoeven ons leerde : Alles Kan Beter.

Luc Van Loon – Commerciële journalistiek

Meneer Van Loon was onze eerste gastspreker voor het vak ‘Journalist in Interactie’. Hij was ook de eerste die zonder schroom onze naïviteit weg katapulteerde want iedereen in onze richting was in de veronderstelling dat wij de ‘nieuwsdragers’ van de toekomst zouden zijn,de stem van de wereld op alle mogelijke vlakken. Het kwam dus hard aan toen hij,expert in het vak,zei dat ALLE berichtgeving van vandaag neerkwam op commerciële zwendel en het ‘hielenlikken’ van je doelpubliek.

Ik kan wel begrijpen dat commerciële teevee programma’s vaak in scène worden gezet. No big deal als er in ‘Mijn Restaurant’ bijvoorbeeld gefoefeld wordt met tijd en ruimte maar is het geen regelrechte schande dat gruwelijke feiten zoals de slachtpartij van Kim De Gelder emotioneel worden uitgebuit? Moet werkelijk elke gevoelige snaar van het doelpubliek geraakt worden? We worden dom gehouden, en niet zo’n beetje ook.

Daarenboven zijn er zóveel verschillende manieren van adverteren dat je er duizelig van zou worden. Kortom : de hele inboedel draait om veel geld verdienen en overleven in een hard en select wereldje met alle middelen die je hebt,zelfs al bestaan deze middelen uit leugens,overdrijving en een charmeoffensief.

Luc Van Loon vond dit blijkbaar allemaal vanzelfsprekend geworden , hij kende het klappen van de zweep en opboksen tegen de huidige concurrentenmarkt was even tevergeefs als Don Quichotte tegen zijn windmolens.

Willem-Jan Ekert – Customer Magazines

We hoorden het in Keulen donderen toen Willem-Jan Ekert zich voorstelde als mede-eigenaar van een reclamebedrijf dat zich bezighoudt met ‘Customer Magazines’. We waren een beetje sceptisch toen hij ons uitlegde dat Customer Magazines niets meer en niets minder zijn dan bedrijfsbladen. Het doel van zo’n blad is louter marketing en reclame.

Toch is er ook voor dit soort bladen goede journalistiek nodig. Ze moeten immers heel objectief en creatief zijn. Zo’n blad moet het imago uitstralen van het bedrijf dat het vertegenwoordigt. De cijfers voor effectiviteit waren ronduit verrassend: 57% leest meer dan de helft van het magazine,32% toename van merkentrouw,8% stijging van de verkoop en 62% bezoekt het winkelpunt na het lezen van een Customer Magazine.

Mijn houding tegenover deze vorm van ‘reclame’ is in ieder geval 180° gedraaid. Ik ben zelfs geïnteresseerd in zo’n job. Je bent creatief en waarheidsgetrouw bezig met journalistiek én er zit veel variatie in dit beroep want vele magazines komen en gaan. Dit was een zeer verrijkend gastcollege.

De Uylenspiegel emotie

Vrijdagnacht, vier uur. Ik kwam thuis van een avondje stappen en zette de televisie nog even op. Macht der gewoonte die ik ,normaal gezien,na een vijftal minuten opgeef en inruil voor broodnodige rust.

Het nieuwe,sobere praatprogramma ‘De Toestand’ kon mij echter blijven boeien. Siegfried Bracke geniet al lang mijn voorkeur onder de vlaamse moderators maar deze keer bracht hij “the current issue” toch wel bijzonder goed aan de oppervlakte. Na boegbeelden zoals Jean-Luc Dehaene en Kardinaal Danneels als gesprekspartner werd deze keer Bart de Wever uitgenodigd om te spreken over de schijnbare hypocrisie in de politiek. Want zo prikkelt Bracke, met zijn eigen curieuze stemtimbre ,de nieuwsgierigheid van de kijker: ” We leven in een staatkundig systeem waarin we de macht toevertrouwen aan mensen die we niet vertrouwen en waarvan we denken dat ze door en door slecht zijn. Want dit is het , de politiek staat slecht aangeschreven en toch zit daar de macht. “

Genoeg stof om te doen opwaaien en wie is er beter dan de hulk van NVA,Bart de Wever, om hier wederwoord over te bieden. In feite is er niets nieuw onder de zon, de politici beheren de Res Publica in de naam van het volk en het is ook niet slecht dat de burger het gezag wantrouwt. De democratie geeft ons de kans om het gezag te vervangen als deze zich niet verantwoordt.

De Wever stelde toch het omgekeerde vast. Sinds de jaren ‘60 kan je spreken van de betwistbare burger, de man van zus en zo. Vlaanderen wou zich profileren als een subnatie ten opzichte van België maar heeft dit niet doorgezet en dit maakt van het België,op dat vlak,de meest mislukte natie. Nationaal gevoel is de sokkel waarop je identiteit bouwt en wij doen maar alsof.

De mensen klampen zich ook nog steeds vast aan symbolen van het ancien régime ,zoals de monarchie. Dit zegt wellicht ook wel iets over hun perceptie van de politiek. Politiek is daarom ook bijna hetzelfde als marketing , inspelen op emoties want daarmee krijg je de bal aan het rollen. De Wever spreekt hier over de ‘Uylenspiegel emotie’ ,hiermee bedoelt hij: let op voor het gezag want die mensen proberen je te beduvelen, mooi gezegd maar vooral de waarheid zoals een koe. Vlamingen zijn goed in de eindverantwoordelijkheid van zich af te schuiven , zeker als er onzekerheid heerst. Zwarte schapen heb je nodig om jezelf van schuldgevoel te zuiveren en ons algemeen gekende schaap is de nationale politiek.

Het hele programma gaat door over deze kwestie , een kwestie die al jaar en dag op tafel ligt en waarbij politici altijd aan het kortste eind trekken. Dit interview ging een andere richting uit, het zette een spiegel voor de burger met de wijsvinger en het gaf krediet aan oprechte politici , die zeker en vast nog niet uitgestorven zijn. Veel gedachten zijn immers gebaseerd op clichés en die hebben een grond van waarheid maar dat maakt ze niet ongekleurd. Het zijn altijd de goeden die het met de slechten moeten bekopen.

Waar klagen wij immers over? Wij Vlamingen doen ons voor als de kleine Robin Hood maar vergeten dat deze democratie,die wij zo hard in twijfel trekken, ons de meeste welvaart heeft bezorgd.